Strona główna / Czytelnia / Obowiązki gmin wobec zwierząt bezdomnych i wolno żyjących
9 maja 2026 · 5 min czytania

Obowiązki gmin wobec zwierząt bezdomnych i wolno żyjących

Obowiązki gmin wobec zwierząt bezdomnych i wolno żyjących

Co prawo nakłada na gminy w sprawie zwierząt bezdomnych i wolno żyjących? Krótkie podsumowanie najważniejszych obowiązków wynikających z dwóch ustaw — o ochronie zwierząt oraz o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.

Podstawy prawne

Zagadnienie regulują dwie ustawy:

  • Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt
  • Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Zapewnianie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gmin.

Zabrania się odławiania zwierząt bezdomnych bez „zapewnienia im miejsca w schronisku dla zwierząt, chyba że zwierzę stwarza poważne zagrożenie dla ludzi lub innych zwierząt”. Odławianie odbywa się wyłącznie na podstawie uchwały rady gminy.

Organizacje społeczne, których celem jest ochrona zwierząt, mogą prowadzić schroniska dla zwierząt w porozumieniu z organami samorządu terytorialnego.

Rada gminy „określa, w drodze uchwały, corocznie do dnia 31 marca, program opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt”.

Co obejmuje program opieki

  1. zapewnienie bezdomnym zwierzętom miejsca w schronisku dla zwierząt;
  2. opiekę nad wolno żyjącymi kotami, w tym ich dokarmianie;
  3. odławianie bezdomnych zwierząt;
  4. obligatoryjną sterylizację albo kastrację zwierząt w schroniskach;
  5. poszukiwanie właścicieli dla bezdomnych zwierząt;
  6. usypianie ślepych miotów;
  7. wskazanie gospodarstwa rolnego dla zwierząt gospodarskich;
  8. zapewnienie całodobowej opieki weterynaryjnej w przypadkach zdarzeń drogowych.

Program może także obejmować plan znakowania zwierząt. Realizacja zadań może być powierzona podmiotowi prowadzącemu schronisko. Program musi zawierać wskazanie wysokości środków finansowych i sposób ich wydatkowania — koszty ponosi gmina.

Projekt programu przygotowuje wójt (burmistrz, prezydent miasta) i do 1 lutego przekazuje do zaopiniowania: powiatowemu lekarzowi weterynarii, organizacjom społecznym zajmującym się ochroną zwierząt oraz dzierżawcom lub zarządcom obwodów łowieckich. Podmioty wydają opinię w terminie 21 dni. Brak opinii uznaje się za akceptację.

Zadania z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

„Utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy”. Gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie, w szczególności:

  1. określają wymagania wobec osób utrzymujących zwierzęta domowe w zakresie bezpieczeństwa i czystości w miejscach publicznych;
  2. zapobiegają bezdomności zwierząt na zasadach określonych w przepisach o ochronie zwierząt;
  3. zapewniają zbieranie, transport i unieszkodliwianie zwłok bezdomnych zwierząt lub ich części oraz współdziałają z przedsiębiorcami.

Rada gminy uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Regulamin określa szczegółowe zasady dotyczące obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem, uciążliwością dla ludzi oraz zanieczyszczeniem terenów wspólnego użytku, a także wymagań utrzymywania zwierząt gospodarskich.